Voorne in Alle Staten

1780-1795

De ruzie tussen de twee partijen zorgde voor gespannen situaties en leidde uiteindelijk tot rellen. De patriotten delfden het onderspit op het overwegend prinsgezinde Voorne-Putten. Patriotten waren burgers die in opstand wilden komen tegen de elite die de macht had. Ondanks het feit dat Voorne-Putten overwegend prinsgezind was, richtten ook hier groepjes patriotten gewapende vrijkorpsen op om hun doel te bereiken: Willem V afzetten en het volk aan de macht helpen.

In Brielle bestonden in 1784 zelfs twee vrijkorpsen: ‘Voor de wapenhandel’ en ‘Het staatsgebouw eist burgertrouw’. In Hellevoetsluis werd onder de naam ‘Genootschap van Wapenhandel’ eveneens een vrijkorps opgericht. Daar was de weinig geliefde dominee Willem Huijgens de drijvende kracht achter. De patriotten bereikten in 1785 hun doel toen Willem V na een ruzie naar Het Loo vertrok. Vanaf dat moment was elke uiting van oranjegezindheid, zoals het roepen van ‘Oranje Boven’ en het zingen van het Wilhelmus, taboe. Dit tot groot ongenoegen van de prinsgezinden in Hellevoetsluis. Het was wachten tot de gespannen situatie zou escaleren. Dat gebeurde op zondag 24 juni 1787, toen de 20-jarige timmermanszoon Anthonie van Gogh de kerk van Hellevoetsluis betrad met een geweer en een ‘panache’ aan zijn hoed bevestigd. De provocatie leidde tot tumult onder het kerkvolk. De verenbos stond namelijk symbool voor de patriotten en diverse prinsgezinde kerkgangers verlieten prompt de kerk. Na de kerkdienst verzamelde zich een door drank en oranjeliederen opgehitste menigte. Dominee Huijgens maakte wat schampere opmerkingen over het dronken volk, waarna de meute zijn huis plunderde en hij moest vluchten. Vervolgens trok de groep naar het huis van Anthonie van Gogh. Er klonken kreten als ‘Oranje Boven’ en het gezin moest via het dak vluchten. De andere leden van het Vrijkorps moesten trouw aan Willem V zweren en hun wapens inleveren. Willem V kwam in 1787 weer aan de macht: op 18 september wapperde de oranje vlag weer op de Catharijnekerk. De Prinsgezinden namen wraak: bij burgers die bekend stonden als patriotten werden de ramen ingegooid. In de tuin van de dominee van Rockanje werd een galg in de tuin gezet met een pop aan de strop. Op het platteland werden patriotse boeren belaagd door prinsgezinden, die dreigden boerderijen in brand te steken tenzij de boeren dit afkochten met geld of uitgebreide maaltijden.