Voorne in Alle Staten

1603-1665

In de 17^e eeuw maakte het natuurlijke haventje achter de Helevoetse sluis een spectaculaire groei mee: van eenvoudige afwateringsgeul tot de belangrijkste oorlogshaven van de Republiek. Na een bezoek aan het haventje bij ‘de Helvoetsche Sluys in den Lande van Voorne’ waren de Staten van Holland overtuigd. Nergens was een veiligere plek te vinden om de oorlogsschepen te laten overwinteren.

Vervolgens werd het haventje achter de Hellevoetse sluis ingericht om de schepen te kunnen bergen. De geul werd over een lengte van 650 meter verbreed en uitgediept tot vijf meter diepte. De uitgegraven klei werd gebruikt om de Oost- en Westzanddijk aan te leggen. In 1621 werd het project afgerond. Het beheer en onderhoud van de oorlogsschepen was toevertrouwd aan vijf admiraliteitscollege’s (die later werden samengevoegd tot de marine). De Admiraliteit Op de Maze was gevestigd in Rotterdam, maar maakte ook gebruik van de haven van Hellevoetsluis. De schepen kregen in de winter een uitgebreide onderhoudsbeurt, en daartoe werden een werf en magazijnen gebouwd. De admiraliteitshaven bood aan steeds meer mensen werk en het aantal inwoners van het dorpje Hellevoetsluis groeide gestaag. De haven vormde het begin- en eindpunt van talloze expedities en zeeslagen. Soms waren het glorieuze intochten, zoals de binnenkomst van Piet Hein met de zilvervloot in 1629. Ook de terugkeer van de Brielse Maarten Tromp was meerdere malen een triomf: bijvoorbeeld nadat hij in 1639 een vloot van de Spanjaarden had verslagen en toen hij in 1646 een einde had gemaakt aan de piraterij van de Duinkerker Kapers. Gedurende de verschillende oorlogen tegen Engeland was het een drukte van belang in de haven. Michiel de Ruyter bezocht Hellevoetsluis regelmatig voor inspecties, want hij was als opperbevelhebber verantwoordelijk voor de oorlogsvloot. Traditiegetrouw vertrok hij elk campagneseizoen vanuit Hellevoetsluis naar zee. In 1666 zeilde hij uit aan boord van het gloednieuwe fregat ‘De Zeven Provinciën’, dat in de voorafgaande winter in Hellevoetsluis was afgebouwd en voorzien van tuigage, munitie en voedselvoorraden. De oorlogshaven beschikte de eerste tientallen jaren van haar bestaan niet over verdedigingswerken. Daar werd na 1665 verandering in gebracht. Rond de haven verrezen twee hoornwerken en zes bastions, met geschut en borstweringen. De militairen konden voortaan de schepen in de haven beter beschermen tegen aanvallen van vijand. Hellevoetsluis was veranderd in een vesting.