Voorne in Alle Staten

2.000.000 – 10.000 voor Christus

Diep onder de grond liggen schelpen uit de periode dat deze streek een koude zee was. Ook kun je er de resten vinden van planten die hier groeiden toen het een tropisch moeras was. Het klimaat verandert voortdurend. Sinds mensenheugenis kent Voorne-Putten en Rozenburg een gematigd zeeklimaat met koele zomers en zachte winters. Duiken we echter in het verre verleden, dan blijkt deze streek afwisselend ijskoud en subtropisch warm te zijn geweest.

Hoe het klimaat en het landschap zich ontwikkelden is bekend door onderzoek in het bodemarchief. De grond onder onze voeten is opgebouwd uit talloze grondlagen. Door middel van grondboringen kunnen lagen uit een bepaalde periode omhoog worden gehaald en onderzocht. Op basis van een analyse van de minuscule fossielen, plantenzaden en stuifmeelpollen is een reconstructie te maken van het landschap in een specifieke periode. Zo duidt de vondst van schelpen van de Noordkromp in een geologische laag op ruim 104 meter diepte erop dat Voorne-Putten twee miljoen jaar geleden onder de zeespiegel lag en het water enkele graden kouder was dan tegenwoordig. Voorne-Putten kwam droog te liggen zodra de ijstijd haar intrede deed en het zeewaterpeil met enkele tientallen meters daalde. De ijsmassa’s hebben Voorne-Putten nooit bedekt, maar hadden wel een ingrijpende invloed op het landschap: het smeltwater zette grind en zand af en zo ontstonden steeds weer nieuwe grondlagen. Vondsten van plantenresten en schelpen maken duidelijk dat het gebied afwisselend voor langere tijd droog viel en weer overstroomde. Die situatie bleef millennialang bestaan en de bodem werd constant met nieuwe afzettingen opgehoogd. Op een diepte van zestig tot zeventig meter bevindt zich een laag met de ouderdom van ongeveer 1,5 miljoen jaar. Voorne-Putten stond op dat moment droog en had een subtropisch klimaat. In de moerassige omgeving groeiden wilde druif, rode waterlelie, de rubberboom en diverse vleesetende planten. Het wemelde ook van de kleine zoogdieren, soorten die veelal allang zijn uitgestorven: watermollen, grondeekhoorns, bever- en marterachtigen en grote insecteneters. Dit levendige landschap werd door de verschillende ijstijden weggevaagd. Door de kou veranderde Voorne-Putten in een onherbergzame en onleefbare plek. Pas nadat het klimaat weer begon op te warmen keerden planten en dieren terug. Lang voordat de mens er zijn stempel op zette, was er op Voorne-Putten sprake van een dynamisch landschap met een uitbundig dieren- en plantenleven.