• Van Mond tot Mond: De bomen zijn weg, de sloten ook
  • Geen categorieën

Weg is het dorpsgezicht

Piet Schrier

Door: Kees van Rixoort

“Weet je ’t Zwaantje?” Hij kijkt vragend en indringend tegelijk. “Dat is de grens tussen Nieuwenhoorn en Hellevoet. Tot daar hebben ze de Rijksstraatweg helemaal opgeknapt. En verder zijn ze niet gegaan. Gek, Napoleon is toch ook niet zomaar ergens gestopt toen hij die weg aanlegde. Nee, die deed het hele eind. Van Den Briel naar Hellevoet.” Hij wil maar even zeggen: voorbij ’t Zwaantje is alles dik in orde, maar hier, aan de Nieuwenhoornse kant, is het slecht gesteld met de Rijksstraatweg. Allemaal voegen. En hier en daar veel te smal. “Op sommige plaatsen is hij nog net zo breed als Napoleon ‘m heeft aangelegd.”

Piet Schrier kan het weten, want hij heeft ruim 42 jaar van zijn leven aan de Rijksstraatweg gewoond. Op nummer 225, vanaf de dorpskern even voorbij het gemeentehuis en de school. Toen Schrier en zijn vrouw het huis betrokken – “Iedereen verklaarde ons voor gek om zo’n huis te kopen” – was de weg nog een streep. Een streep in een leeg landschap. Een enkele lijn onder een hoge hemel.

• Rijksstraatweg_boek_Pagina_074

De grens tussen Nieuwenhoorn en Hellevoet.

Verder lezen

De Russen vlogen uit de bocht, met paarden en al

Lammert Looy

door Kees van Rixoort

Bijna was Nieuwenhoorn het einde van de wereld geweest. De Rijksstraatweg, min of meer de levensader van het dorp, zou abrupt worden afgekapt en de doorgaande route moest gaan lopen via de Nieuweweg. De hoge heren hadden het zo bedisseld. Maar met de middenstand van Nieuwenhoorn hadden ze geen rekening gehouden. Die zette zich schrap, verzamelde de middelen om een advocaat in de arm te nemen en wist de vermaledijde afsnijding tegen te houden. Zo bleef het dorp tussen Den Briel en Hellevoet een onderdeel van de dynamische wereld. “Anders was het hier een afgesloten gebied geworden”, zegt timmerman Lammert Looy jaren na de actie tegen de hoge heren. “Die weg heeft altijd een belangrijke rol gespeeld voor het dorp. Als je die gaat afsluiten, ben je echt verkeerd bezig.” Looy kijkt door zijn raam naar buiten en ziet een grote vrachtwagen met aanhanger op de Rijksstraatweg voorbij denderen. “Zie je dat bord daar? Niet meer dan 3,5 ton, staat erop. Je ziet het, er wordt echt nooit naar gekeken.”

• Rijksstraatweg_boek_Pagina_082

Het dorp Nieuwenhoorn aan de Rijksstraatweg

Verder lezen

Vijftig Flakkeeërs in tweepersoonsbedden

Mevrouw S. Langendoen

Door: Kees van Rixoort

“In 1898 is het café afgebrand. Of dat helemaal was, weet ik niet. Maar in 1899 is het al weer opgebouwd.” Mevrouw S. Langendoen – Bouwman kent de jaartallen zo goed, omdat ze in het halletje op een ingemetselde steen stonden. Later verdween die herinneringssteen achter modern timmerwerk, maar de brand en wederopbouw bleven in haar geheugen. In ieder geval de bijbehorende jaartallen. De Kroon is na de herrijzenis van ruim een eeuw geleden nooit meer verdwenen. Nog altijd staat hij fier langs de Rijksstraatweg, min of meer midden in Nieuwenhoorn. Groot en hoekig, een verdwaalde vreemdeling in een nietig dorp. Maar, toevallige en wellicht wat oppervlakkig kijkende passant, vergis u niet! De Kroon was en is een ontmoetingspunt voor het dorp, een rustpunt voor reizigers aan de lange weg van vesting naar vesting, een domicilie voor gasten uit tal van windstreken en een uitvalsbasis voor een dagje vertier op het enkele kilometers westwaarts gelegen Noordzeestrand. Foto links: De Kroon in lang vervlogen tijden.

• Rijksstraatweg_boek_Pagina_088

De Kroon in lang vervlogen tijden.

Verder lezen

Het Wilhelmus wilden ze niet blazen

Mevrouw Van Orselen

Door: Kees van Rixoort

“Drie lichtpunten, meer was er niet op dat lange stuk tot het Kanaal. Drie lichtpunten bij de IJzeren Brug.” Mevrouw Van Orselen (bijna 84) heeft er vaak naar staan kijken. ’s Avonds laat, door het huiskamerraam. “M’n man was vrachtrijder en die kwam nogal eens laat thuis. Bij de brug kon ik hem aan zien komen; in het donker draaiden z’n koplampen zo deze kant op. Nog een stukkie Ravenseweg en hij was thuis.” Mevrouw Van Orselen woont niet meer in het huis aan de Rijksstraatweg. Een jaar of wat geleden verliet ze het voor een aanleunwoning tegenover De Rozenhoek, elders in het dorp, en sinds kort is haar domicilie in het verzorgingshuis zelf. Maar als ze nog op haar oude plekje zou wonen, dan zou ze de brug over het Kanaal niet meer kunnen zien. Evenmin als de honderden lichtpunten, die als een oneindige elektrische feestslinger bezit hebben genomen van het  olle, stenen land. “Aan de overkant is bos gekomen”, zegt ze. “Nee, daar was ik niet blij mee. Het uitzicht waren we kwijt, maar je kunt uiteindelijk beter naar een bos kijken dan naar een wijk met allemaal huizen.”

Rijksstraatweg_boek_Pagina_094

Ze ging in 1943 aan de Rijksstraatweg wonen; “Ik ben gehecht geraakt aan die weg”. (foto: Jur Snijders)

Verder lezen

Een schier onneembare burcht

Jacob Sonneveld

Door: Kees van Rixoort

Kloeke kapitalen kondigen aan wat komt. Wat je te zien krijgt, als je de werf mag betreden. Als je de poortpalen mag passeren en de daarop aangebrachte letters Esterenburch achter je laat. Het woord is in tweeën gehakt: de linker paal telt zeven kapitalen, de rechter vijf. Wat komt is een boerderij, gelegen in het schaduwrijke lommer. Een gevel met kleine ramen en gesloten groene luiken. Meer krijgen de meeste mensen niet te zien, gastvrijheid is op deze idyllische plek geen vanzelfsprekend goed. Meestal moet je het doen met de kloeke kapitalen, de palen en de norse gevel. Soms zie je een paar koeien, soms een mens. Esterenburch ligt in een polderhoekje, bijna tegen de Rijksstraatweg aan. Jacob Sonneveld was dertig jaar buurman van de boerderij. Hij heeft de werf betreden, hij was binnen om de onvoorstelbare realiteit te toetsen aan de fantasiën die in de loop der jaren bezit namen van zijn hoofd. Maar dat was pas nadat de boerderij was verlaten. Nadat er rond de eeuwwisseling een eind was gekomen aan het tijdperk dat Esterenburch een schier onneembare burcht was.

Rijksstraatweg_boek_Pagina_100

De monumentale boerderij Esterenburch. (foto: Jur Snijders)

Verder lezen

Van Mond tot Mond