6 De Heerlijkheid Voorne

06

Ca. 950-1372

Het waren de Heren van Voorne die het gebied tot ontwikkeling brachten. Zij gaven toestemming polders te bedijken, verleenden stadsrechten en lieten in Oostvoorne een kasteel bouwen. Omstreeks het jaar 950 schonk de Graaf van Holland het gebied Voorne aan één van zijn zonen. Het was het begin van de Heerlijkheid Voorne, een zelfstandig landje op de grens tussen Holland en Zeeland, dat ruwweg het huidige Voorne en Goeree-Overflakkee omvatte.

De Heren en Vrouwen van Voorne drukten in de loop der eeuwen een stevige stempel op het gebied: zij gaven toestemming gebieden te bedijken, verleenden stadsrecht aan Brielle en lieten een kasteel in Oostvoorne bouwen. Kortom, ze brachten Voorne tot ontwikkeling. De familiebanden zorgden ervoor dat de Heren van Voorne geen belasting hoefden te betalen aan de Graaf van Holland. En ze hadden vergaande rechten van hem gekregen, zoals het uitvoeren van de doodstraf en het oproepen van onderdanen voor hun leger. De macht en rijkdom van de Heren van Voorne werden bovendien nog vergroot door het ambt van Burggraaf van Zeeland. De Graaf van Holland was namelijk ook Graaf van Zeeland, maar hij liet er de Heren van Voorne als zijn plaatsvervanger de macht uitoefenen en de belasting innen. Als uiting van hun macht lieten de Heren van Voorne bij Oostvoorne een enorm kasteel bouwen. Veilig achter de duinen verrees een tien meter hoog gebouw met muren van twee meter dik. De bouw van deze versterking begon tussen 1175 en 1225 en werd in de loop der jaren uitgebreid. Rondom de burcht verrees een muur met uitkijktorens en op het naastgelegen terrein lieten de Voornes een ridderzaal, een kapel en stallen bouwen. Hier verbleef de hofhouding voornamelijk in het zomerseizoen, als het aangenaam toeven was in het woeste duinengebied en er volop gejaagd kon worden. Met de dood van de kinderloze Machteld stierf het geslacht Voorne in 1372 uit en daarmee viel de heerlijkheid terug aan de Graaf van Holland en Zeeland. Aalbrecht van Beieren verwierf zodoende de zeggenschap over Voorne. Hij werd later opgevolgd door Willem VI en vervolgens Jacoba van Beieren en haar man Frank van Borselen. De adel vertoefde echter steeds minder in het oncomfortabele kasteel in Oostvoorne en het hofcomplex in Brielle. Door achterstallig onderhoud verviel het kasteel langzaam tot een ruïne.

2 reacties op “6 De Heerlijkheid Voorne

  1. Interessant om dit alles te lezen. Ik heb een groot oud boek over de “kronieken van het geslacht Voorne” De naam Voorne is in de loop der jaren verbasterd naar van Voorn. Ook hierin komen veel voorkomende namen voor. Er wordt gesproken over de HOF van Voorne en mijn voorletters zijn ook H.O.F. van Voorn. Mijn zuster haar tweede naam is Machteld. Mijn ouders hebben hier nooit van geweten en het was dus onbedoeld. Grappig is het wel. Vorig jaar heb ik de resterende resten van het kasteel bezocht. Het ligt er heel mooi en indrukwekkend bij. In het boek staan nog meer komische dingen zoals de aankoop van een houten badkuip bij de kuipenier, reparaties van aannemers e.d. Wat mijn Oom altijd vertelde, hij was historicus, was dat de wortels van de van Voorns gezocht moeten worden in Noorwegen, uit het dorpje “Fournicke, of Foornikke?” In die tijd zetten de Noormannen door expansie drang voet aan wal in Europa. Ik heb wel eens gegoogeld naar die naam maar geen resultaat gehad. Toch als geschiedenis liefhebber blijft me dit geweldig boeien.
    B.v.d. Hugo van Voorn
    de Punt Drenthe

  2. Dank voor interessante info. De volgende vragen/opmerkingen heb ik:
    1:Er is pas veel later v.e. graaf van ‘Holland’ sprake. In 950 noemde hij zich graaf v Friesland.
    2: Het stamslot van het huis Voorne schijnt in Poortvliet Tholen gelegen te hebben
    3: Er zijn recente topografische studies van de universiteit Utrecht (Berendsen) die aangeven dat het gebied/de archipel ten noorde van de Oosterschelde toen min of meer een geheel vormde met twee toen bescheiden zee-inhammen te weten de Grevelingen en het Haringvliet. Dit verklaart veel beter strategisch de situering van de diverse bekende tollen ter plaatse. Letterlijk ‘omzeilen’ was onmogelijk en lastig
    Tot zover, Hendrik Hugo van Zeeland

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>