Op weg met brood voor een week

D.I. Vermaat

Door: Kees van Rixoort

Roetsj, daar gaan we. Zo met de bokkenwagen van de hoge weg naar die enorme vlakte van betonplaten. Roetsj, zo over de schuine dam naar beneden. En dan, misschien wel een meter lager dan de weg, met een heerlijk vaartje doorkarren met die wagen. Steeds verder, steeds dichter bij het garagebedrijf. D.I. Vermaat, directeur van het gelijknamige automobiel-, bus- en reisbedrijf, voelt nog steeds de dynamiek van de bokkenwagen. Ook nu het zeker vijftig jaar geleden is dat hij zijn roetsjritjes maakte. De betonnen helling vanaf de straatweg is weg, net als het oude garagebedrijf en het forse voorterrein. Op die plek staat nu een moderne autoshowroom, naast het zakelijke kantoor van waaruit Vermaat leiding geeft aan het familiebedrijf dat al meer dan honderddertig jaar aan de weg timmert. “Willem Vermaat Isaäczoon, mijn overgrootvader, vestigde zich in 1872 aan de Rijksstraatweg, hier in Nieuw-Helvoet. Hij stichtte een voermanszaak en ging alle mogelijke vrachten vervoeren. Uit de overlevering weten we dat hij het rouwen en trouwen erbij ging doen. Dus als er een begrafenis of een trouwerij was, verzorgde Vermaat het personenvervoer. Maar er was in die beginjaren nog een belangrijke bron van inkomsten: het slepen of jagen van zeilschepen door het Kanaal. Dat gebeurde met een span paarden, van Hellevoetsluis naar Nieuwesluis of omgekeerd.”

Rijksstraatweg_boek_Pagina_028

Er werden nog melkbussen opgehaald.

Mallejan

De sleperij en stalhouderij aan de straatweg ontwikkelde zich goed. Vermaat had achttien paarden beschikbaar voor de tractie van de landauers, vigilantes, coupés, dog car, tilbury en ‘breack’. “Er was zelfs een mallejan in huis om boomstammen te vervoeren. Ja, we deden echt van alles op het gebied van transport. Op een gegeven moment ging het bedrijf ook verhuizingen doen. Het was de tijd dat de marine nog in Hellevoetsluis was, dus er moest ook wel eens een verhuizing naar Den Helder worden uitgevoerd. Nee, het was geen sinecure, verhuizen met paardenbespanning, soms was je er een volle week mee bezig. Mijn vader vertelde me wel eens, dat er dan voor een hele week brood mee ging, in een zogenoemde stikkezak.” Dat er toen ook al agglomeraten van diverse bezigheden in één bedrijf waren, bewijst het historische gegeven, dat Vermaat het verhuisbedrijf zomaar uitbreidde met een afdeling stoffeerderij.

Rijksstraatweg_boek_Pagina_030

De geschiedenis van ‘Vermaat’ gaat terug tot 1872.

Petroleumkoplampen

Op een gegeven moment, ergens in de jaren twintig van de vorige eeuw, was het afgelopen met de paardentractie, al bleef de janplezier kinderen van Nieuw-Helvoet naar bijvoorbeeld De Houten Paardjes in Rockanje brengen. D.I. Vermaat: “In 1921 werd de eerste vrachtauto aangekocht en hiermee werd de eerste stap gezet op de weg naar motorisering.” Het was een Hansa Lloyd met 3 ton laadvermogen en een 50 pk motor op massieve banden, uitgerust met petroleumkoplampen en vetassen, die onderweg regelmatig gesmeerd moesten worden. “Het lijkt allemaal aardig – en een verhuizing hoefde nu niet meer zoveel tijd te kosten – maar de wegen op Voorne-Putten waren zo slecht en smal, dat er regelmatig auto’s wegzakten of zelfs van de dijk rolden. Die polderwegen… echt een drama. Daarmee vergeleken was de straatweg naar Den Briel iets geweldigs. Het was zonder meer een kolossale verbetering toen die weg is aangelegd. Geen steenslag en blubber meer. En: een aanzienlijk kortere reistijd.”

Dé ontsluiting

Vermaat bekortte de reistijd van velen zelf door in 1923 een autobusdienst te starten. De Ford autobus – met ruimte voor twaalf tot veertien personen – reed van Hellevoetsluis naar Brielle, Oostvoorne en Rockanje. Voor de badplaats Rockanje betekende dit dé ontsluiting en de start van een periode van bloei en bekendheid. D.I. Vermaat: “We reden ook met de bus van Den Briel naar Rozenburg, via het pontje, en via het volgende pontje weer van Rozenburg naar Maassluis. Die route hebben we vele jaren gereden. Op Spijkenisse hadden we ook een dienst. Je zou kunnen zeggen dat we hebben geholpen het eiland te ontsluiten.” Vermaat, die in zijn jeugdjaren wel eens buskaartjes moest knippen om zijn vakantiecenten te verdienen, vergeet niet in dit verband ook de RTM te noemen. De RTM is het bedrijf waar de lijnbusactiviteiten van Vermaat een jaar of dertig, vijfendertig geleden in opgingen. De RTM zelf verdween in de ZWN, die op zijn beurt weer opging in Connexxion. De stalhouderij van toen houdt zich niet meer bezig met openbaar vervoer, maar verloochent de wortels niet. Meer dan honderddertig jaar na de oprichting is Vermaat een kanjer op het gebied van auto’s, reizen en busvervoer. “We zijn met honderd bussen de op één na grootste personenvervoerder van het land”, zegt de huidige directeur niet zonder trots. Tot het wagenpark behoort nog altijd de bus uit 1923, die echter nauwelijks gebruikt wordt. Een bordeauxrode autobus uit 1953 wordt zo nu en dan nog wel eens uit de garage gehaald. Voor een bruiloft of zo.

Rijksstraatweg_boek_Pagina_033

Het moderne Vermaat in 2005 (foto: Jur Snijders).

Lichtgevende delta

Een bedrijf met zo’n historie telt natuurlijk heel wat hoogtepunten. Eén hoogtepunt steekt daar echter fi er bovenuit: de offi ciële opening van de Haringvlietdam in het najaar van 1971. D.I. Vermaat weet het nog precies: “De koningin zou komen en er waren heel veel genodigden. Nergens was een accommodatie voorhanden om zo’n groot gezelschap te kunnen ontvangen. Nu waren wij net bezig een nieuw autobedrijf te bouwen. Het werk was nog niet helemaal klaar, maar we konden het pand wel op tijd voorzien van vloeren, glas, toiletten enzovoorts. De burgemeester vond het een goed plan en zo hebben we hier in betrekkelijk korte tijd een zaal gecreëerd en helemaal ingericht.” Koningin Juliana kwam naar de Rijksstraatweg, ontving bloemen van Vermaat’s dochter en ging in de kersverse feestzaal over tot het verrichten van een symbolische handeling: het sluiten van een lichtgevende delta. Van de ontvangstplek – de plaats waar de jonge D.I. Vermaat zijn bokkenwagen ooit over de betonplaten stuurde – ging het gezelschap naar de Haringvlietdam om dit wonder van Hollandse ijver en beteugelende vechtlust met eigen ogen te aanschouwen. “De koningin nam plaats in een oude T-Ford omnibus. We gingen met tientallen bussen naar de dam; ons hele wagenpark werd ingezet.”

Smalle gaspijp

Altijd was Vermaat gevestigd aan de Rijksstraatweg. Maar welke rol de weg heeft gespeeld in het succesverhaal van het bedrijf, dat zou de huidige directeur niet weten. “Ach, er waren zoveel factoren.” In zijn eigen jeugd speelde de weg wel degelijk een duidelijke rol. Als speelplek. “In 1940 ben ik hier aan de overkant geboren, in dat houten huis. Nee, een drukke weg was het niet, want we speelden op straat. Ik weet nog dat er aan beide kanten van de weg sloten waren. Die stonken vreselijk. Ik sprong graag slootje of ik balanceerde over een smalle gaspijp, die bij ons voor over het water liep. Als je in de sloot viel – en dat was af en toe niet te voorkomen – dan stonk je een week lang.”

Rijksstraatweg_boek_Pagina_034

De hoofdingang van Vermaat aan de Rijksstraatweg (foto: Jur Snijders).

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>