Het Landshuis in oude glorie hersteld

Het interieur van het Landshuis

Het interieur van het Landshuis

Er is in de afgelopen vijftig jaar behoorlijk wat vergaderd en getrouwd in het Prinsenhuis, dat ook wel bekend staat als Gemeentehuis, Commieshuis, Heerenhuis, Huis van gecommitteerde Raden en Rijksmagazijn. Het uit omstreeks 1664 stammende gebouw heeft talloze functies gehad en kent daarom evenzovele namen. In 1967 werd het na een jarenlange restauratie weer in gebruik genomen.

Prinsenhuis = Landshuis
Landshuis zou eigenlijk nog de beste naam zijn voor het in Hollands Classistische stijl gebouwde pand. Het werd vanouds bewoond door de ‘Commies van ‘s Lands Magazijnen’, een hoge ambtenaar die namens de Gecommitteerde Raden van Holland toezicht hield op het rijlen en zeilen in Hellevoetsluis. Hij had zijn woonvertrekken op de eerste verdieping, waar ook de logeerruimte was voor bezoekende leden van de Gecommitteerde Raden. Op de benedenverdieping bevonden zich onder meer een vergaderruimte, een keuken en voorraadkasten. De naam Prinsenhuis is gebaseerd op de onjuiste aanname dat stadhouder Willem III in het Landshuis zou hebben gelogeerd tijdens de voorbereiding op de overtocht in 1688.

Het Landshuis voor de restauratie.

Het Landshuis voor de restauratie.

Aan weerszijde van het Landshuis staan nog enkele bijgebouwen, bekend als het ‘De Ruyterhuis’ en ‘Het Kleine Kerkje’. Ze dienden als magazijnen en pakhuizen, die volgens de bronnen onder meer hebben gefungeerd als ‘geweermagazijn en opslag- en werkplaatsen’. Er is al veel bekend over de geschiedenis van het Landshuis, maar er valt ook nog veel te onderzoeken. Zo is er nog nooit hard bewijs geleverd dat de bekende bouwmeester Pieter Post het ontwerp heeft gemaakt, al wijst wijst alles erop dat hij het hoogstwaarschijnlijk wel is geweest. Hoe het ook zij, de gebouwen geven de Oostzanddijk een statig aanzicht.

Gemeentehuis
De gemeente Hellevoetsluis twijfelde dan ook geen moment toen het gebouw in de zomer van 1948 beschikbaar kwam. Het college schreef een mooie brief aan Domeinen om interesse te tonen en in februari 1949 bleek Domeinen akkoord te gaan met de verkoop. De Provincie lag nog even dwars, maar uiteindelijk werd de gemeente in mei 1950 voor ‘slechts’ 16.800 gulden de gelukkige eigenaar. Het oude gemeentehuis, op de hoek van het Baantje naast de kerk, werd verkocht aan het rijk en verbouwd tot bureau voor de rijkspolitie.
Het Landshuis werd ingericht als gemeentehuis en die functie bleef het ook na de gemeentelijke herindeling in 1960 houden. Hoe fraai de gemeentehuizen in Nieuwenhoorn en Nieuw-Helvoet ook waren, ze verloren hun functie en werden op den duur verkocht.

Het Landshuis na de restauratie

Het Landshuis na de restauratie

Restauratieplannen
De Provincie wilde aanvankelijk niet akkoord gaan met het plan van de gemeente om het Landshuis aan te kopen, omdat de gemeente de restauratie niet zou kunnen betalen. Het terugbrengen in de oude staat vergde inderdaad vele tonnen. Rond 1955 begon de gemeente serieus met het uitwerken van de plannen. De watersnoodramp bleek in dit geval een zegen, want er kwamen enorme subsidies beschikbaar om schade aan monumentale panden te herstellen. Ook het Landshuis kwam in aanmerking, zodat er al spoedig een startkapitaal beschikbaar was. Alle mogelijke fondsen, regelingen en subsidies werden aangeschreven en de gemeente wist binnen enkele jaren een aanzienlijk bedrag te vergaren. In 1963 ging de restauratie onder leiding van de architect J. Kruger van start.

Restauratie
De restauratie had twee uitgangspunten. Ten eerste moest het exterieur weer in oorspronkelijke, 17e-eeuwse toestand worden teruggebracht. De dikke pleisterlaag op de gevel diende te worden verwijderd, en ook de eenvoudige trap bij de ingang moest worden vervangen door een bordes, zoals deze op een tekening uit 1750 was afgebeeld. Ten tweede werd het interieur aangepakt. In feite was hier in drie eeuwen tijd weinig aan veranderd, maar een opknapbeurt was geen overbodige luxe en bovendien moest het gebouw worden aangepast aan de eisen van een gemeentehuis. Eén van de grootste ingrepen was de sloop van een scheidingsmuur op de eerste verdieping, zodat een grote ruimte ontstond die dienst kon doen als raadzaal.

Het interieur van het Landshuis

Het interieur van het Landshuis

Zodra monumentenzorg zich ergens mee bemoeit, wordt de taal bloemrijk: ‘aan weerskanten van de middenrisaliet telt de gevel twee traveeën met kruisvensters’ en ‘de schouw bezit verder onder meer gesneden bloemfestoenen, ionische pilasters en tegen de zijkant van de boezem wapentrofeeën’. Het rijk gedecoreerde interieur valt eenvoudigweg niet te beschrijven. Tijdens de jaarlijkse monumentendag is het voor iedereen te bezichtigen.

Het interieur van het Landshuis

Het interieur van het Landshuis

Tijdens de werkzaamheden deden de restaurateurs verrassende ontdekkingen. Onder een dikke verflaag kwam het eeuwenlang verborgen houtsnijwerk tevoorschijn, dat van een ongekend kunstzinnige verfijndheid was. Het lichte eikenhout en het donkere lindenhout vormde prachtige contrasten, zodat besloten werd dit hooguit een vernislaagje te geven. De restauratie hiervan was in handen van Dirk Guilonard, die werkzaam was bij het schildersbedrijf van de Brielse Joop S. Racké.

In maart 1966 werd het steigerwerk verwijderd. Plotseling zag iedereen hoe ‘betoverend mooi’ het Landshuis in feite was: de stijlvolle gevel van bakstenen was weer zichtbaar, in de ramen zorgden de oorspronkelijke 17e-eeuwse kruiskozijnen voor een mooie vlakverdeling en het herstelde bordes was de kers op de slagroomtaart.

Hergebruik
Medio augustus 1967 werd het Prinsenhuis weer in gebruik genomen. De officiële opening werd uitgesteld tot er ook passende verlichting en meubilair was aangebracht. Het voorstel van het college om voor 80.000 gulden meubels aan te schaffen, werd door de raad afgewezen. Vervolgens bleef het stil, zodat er van dat feestje waarschijnlijk nooit iets terecht is gekomen.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>