De strenge winter van 1963

De jaarwisseling was bitter koud: sneeuwstormen raasden over de eilanden en sneeuwvlakten van een meter hoog maakten wegverkeer onmogelijk. Oudenhoorn was in de middag van oudejaarsdag door de sneeuw geïsoleerd geraakt van de buitenwereld en kon pas in de loop van nieuwjaarsdag worden bereikt. De winter hield Hellevoetsluis tot ver in maart in de ban van kou, ongemakken en… ijspret!

De winter der winters kondigde zich in november 1962 met enkele sneeuwstormen aan. Na 5 december begon het kwik snel te dalen en vanaf 19 december zou het ruim drie maanden lang elke nacht vriezen en ook overdag kwam de temperatuur niet boven het nulpunt.

IJspret
Op oudejaarsavond had een groep jongeren uit het buurtschap Vlotbrug een groot bord geplaatst met de oproep: ‘meer ontspanning voor de jeugd’. Dat was geen enkel probleem! Op nieuwjaarsdag werd op het dichtgevroren Kanaal door Voorne begonnen met de aanleg van een ijsbaan. Het ijs was in slechte staat, maar elke avond waren tien tot vijftien man bezig met schuiven en bezems om het glad te krijgen. Ook werden melkbussen met water aangevoerd om de scheuren en bobbels weg te werken. Op zondag 20 januari, twee dagen na de gedenkwaardige Elfstedentocht, werden de eerste wedstrijden gereden. Het was een groot succes. Er waaide een snijdende wind, maar als toeschouwers het te koud kregen, konden ze hun toevlucht nemen in een met zeilen afgesloten tent waar ze patat, warme worst, anijs- en chocolademelk konden kopen.

Het comité was vastbesloten de ijsbaan zoveel mogelijk te gebruiken. De volgende dag, op maandag 21 januari, vormde het een podium voor een gekostumeerd ijsfeest, waaraan onder meer ‘miss World’, de Kerstman, de paashaas, twee ‘ouwetjes met lichtgevende ogen’ en heel veel spoken deelnamen. Op dinsdag stonden er alweer nieuwe wedstrijden op het programma, ditmaal voor de jeugd van 8 tot 15 jaar.

Zolang de vrieskou aanhield, loonde het de moeite om de baan voortdurend te verbeteren. Naast een lange baan van 300 meter voor de hardrijders, richtte het comité enkele kleinere banen in waar kinderen en rondjesrijders hun gang konden gaan. Zeven schijnwerpers zorgden ervoor dat er tot ’s avonds laat geschaatst kon worden. Wedstrijden werden afgewisseld met prikslee races, ijsdansen en behendigheidswedstrijden.

Uiteraard waren er in de gemeente nog meer plekken waar volop werd geschaatst. Zo namen enkele inwoners van Nieuwenhoorn het initiatief om wedstrijden ringrijden en priksleeën te organiseren op de gracht rond Fort Noorddijk. Door de grote belangstelling ontstond ook daar het voornemen om een ijsvereniging op te richten.
Al die inspanningen leidden tot een grote schaatsevenement op de ijsbaan van Vlotbrug. Op zaterdag 23 februari organiseerden de Hellevoetse gemeenschap en de drie ijsclubs Vlotbrug, Hellevoetsluis en Nieuwenhoorn wedstrijden over 300, 900 en 1500 meter. De 16-jarige Maarten Vinke won ze alle drie en veroverde daarmee de titel ‘Kampioen van Hellevoetsluis’.

Kampioen van Hellevoet Maarten Vinke nam zijn prijzen in ontvangst

Kampioen van Hellevoet Maarten Vinke nam zijn prijzen in ontvangst

Deltawerken
Op het Haringvliet kregen de werkzaamheden aan de Deltawerken op verschillende manieren last van de vrieskou, vooral drijfijs bleek een groot probleem. De burgemeester van Stellendam had tijdens de nieuwjaarstoespraak zijn inwoners nog gerust gesteld met de mededeling dat levensmiddelen desnoods via het werkeiland en de baileybrug konden worden aangevoerd als de havens door de ijsvorming onbereikbaar zouden worden. Maar de afvoer van het drijfijs werd belemmerd door de bouwput: de schotsen moesten zich door het smalle zeegat persen. Daar begon het zich op te hopen tegen de baileybrug, die dreigde te bezwijken. Daarom riep men de hulp in van de pontonniers uit Keizersveld. Sergeant R.H. Bannink en negen mannen hielden de wacht en gebruikten explosieven om de ijsmassa’s te breken. ,,Het is natuurlijk steenkoud op de bruggen, maar de mannen hebben geen tijd om daarop te letten. Ze rennen maar heen en weer om, wanneer er een ijsveld met daar bovenop ijsschotsen, komt aandrijven, trotyl naar het gevaarte te werpen. Dertig seconden later ontploft het trotyl en is het gevaar bezworen.’’

Op den duur zorgde het ijs ook voor gevaarlijke situaties voor het scheepverkeer tussen het werkeiland en het vasteland. Donderdag 24 januari om 17:00 vertrok ‘De Delta’ met diverse werknemers van Rijkswaterstaat en de Nestum naar de werkhaven. Kort na het vertrek raakte men met de boot in zwaar kruiend ijs en moest het schip gedwongen terugkeren naar de bouwput. Om 18:30 werd een nieuwe poging gewaagd, maar ongeveer driehonderd meter verder raakte het schip vast in het ijs en bleek het muurvast te zitten. De ebstroom zoog het richting zee en machteloos moesten de opvarenden afwachten wat er ging gebeuren. Ongeveer 500 meter voorbij het werkeiland raakte de boot na diverse verwoede pogingen los en kon men terugkeren naar de put. Daar bleef de groep tot om elf uur ’s avonds een derde en laatste poging werd ondernomen om de vaste wal te bereiken. Ditmaal lukte het moeiteloos, want het ijs was praktisch verdwenen.

Vogels
De grootste slachtoffers van de vrieskou waren zonder twijfel de vogels. Het was door het pak sneeuw onmogelijk om voedsel te vinden, dus al snel verschenen de oproepen om de vogels bij te voederen. Daarbij stonden instructies, want brood alleen was niet voldoende. Vogels hadden namelijk vet nodig, dus werd geadviseerd om het brood, de gekookte aardappelen, groente en graan te besprenkelen met slaolie of levertraan. In Hellevoetsluis werd de schooljeugd ingezet om langs de deuren te gaan om etensresten te verzamelen; de gemeentelijke plantsoenen- en reinigingsdienst verspreidde het op verschillende plekken.

Er werden vliegtuigen ingezet om de uitgehongerde vogels te voeden

Er werden vliegtuigen ingezet om de uitgehongerde vogels te voeden

Vliegtuigen dropten intussen voedsel boven het Haringvliet en het Spui: ,,voor heel wat vogels bleek de hulp uit de lucht echter te laat te zijn gekomen. Zo was er een zwaan, die nog maar één poot bleek te hebben. De andere poot was waarschijnlijk tussen het kruiende ijs afgekneld. Het beest deed geen moeite eer om iets van het gedropte voedsel te bemachtigen. Ook veel meerkoeten waren er slecht aan toe. Vele van deze zwarte tweevoeters taalden niet meer naar het voor hen afgeworpen voedsel. Door bevroren poten en vlerken was het voor heel wat vogels niet mogelijk om het voedsel te bereiken.’’ De treurige gevolgen waren op het strand van Nieuw-Helvoet te vinden: er spoelden talloze dode vogels aan. Er werd zelfs een zeehond aangetroffen die door het ongenadige winterweer was bezweken.

In Hellevoetsluis werd tenslotte begin februari het ‘Comité voor Vogelvoedering’ opgericht. Het comité had een partij pinda’s gekocht, die door de schooljeugd in slierten werden geregen en op diverse plaatsen in de gemeente werden opgehangen. Sommige vogels werden bevoorrecht. De uitgehongerde velduil die zich enige tijd in de tuin van de burgemeester ophield, werd gevoerd met stukjes biefstuk.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>