De Holle Mare

Vissen, zwemmen, schaatsen, spelen in het bosje, hutten bouwen

door: Kees Gilvert

Ik ben geboren in 1943 in het huis naast de boerderij, nu Hollemaarsedijk 9. Dit huis werd gebouwd door mijn opa en oma in 1911. Mijn overgrootvader woonde toen op de boerderij. In de jaren twintig van de vorige eeuw is mijn opa gaan boeren en is zijn vader verhuisd naar het huisje naast de boerderij. Hiernaast stond ook nog een ander huisje, bewoond door een neef van opa. Dit huis is begin jaren zestig van de vorige eeuw afgebroken. Zo rond 1947 zijn wij verhuisd naar de boerderij (nu nummer 10) en opa en oma naar nummer 9. Dat huis is dus achtereenvolgens bewoond geweest door mijn grootouders, daarna mijn overgrootvader, daarna door ons gezin en daarna weer door mijn grootouders. Vanaf 1965 heeft mijn broer er een aantal jaren gewoond en daarna is het verkocht buiten de familie.

HOLLE MARE 1

Natuurgebied de Holle Mare: vissen, zwemmen, schaatsen, spelen in het bosje, hutten bouwen (foto: Taco Meeuwsen).

Kroten en kool

In de boerderij hebben de vijf generaties voor mij zo goed en kwaad als het ging het boerenbedrijf uitgeoefend, waarschijnlijk met wisselend succes. Mijn vader had er een gemengd bedrijf. We hadden denk ik gemiddeld ongeveer 10 of 12 melkkoeien, verder jongvee, één of twee paarden, wat varkens, waarvan er één per jaar geslacht werd. Soms een geit en verder wat kippen voor de eieren en om op te eten. Verder hadden we altijd een hond en liep er een aantal katten rond. Achter de boerderij was een boomgaard met wat fruitbomen. De grond tussen de boerderij en het huisje van opa was ook boomgaard en moestuin. Hier stonden onder andere zwarte bessen, kruisbessen, appels, peren en pruimen. De moestuin zorgde ervoor dat we altijd sla, bonen, andijvie, kool en kroten hadden. De tuin lag achter een meidoornhaag.

Boerderij voor de oorlog

De boerderij aan de Hollemaarsedijk 10, voor de oorlog.

Boerderij in de jaren 60

De boerderij in de jaren zestig van de vorige eeuw.

Luchtfoto jaren 70

Een luchtfoto uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. Hier is ook de aangebouwde koeienstal uit de jaren vijftig van de vorige eeuw zichtbaar. De berging voor hooi en stro achter de boerderij is al afgebroken en er is wat ruimte gemaakt voor de 'paardensport'.

Voor het vee pachtte mijn vader het weiland voor de boerderij langs de Holle Mare en delen van de dijk. De grond achter de boerderij was in gebruik als akkerland. Hier verbouwde hij granen, zoals tarwe en gerst, aardappelen, suikerbieten, voederbieten, een enkele keer vlas, koolzaad en spruiten. Verder pachtte hij nog een paar percelen weiland verder van huis. Het melken gebeurde met de hand. Wanneer de koeien ’s zomers in de wei liepen, dan ging mijn vader ’s morgens vroeg en ‘s middags met een karos met het melkgerei erop en het paard ervoor naar de wei om te melken. Al het werk op het land werd gedaan met de paarden; ploegen, eggen, zaaien en maaien.

Mijn overgrootvader ( 1854-1940) en overgrootmoeder

Mijn overgrootvader (1854-1940) en overgrootmoeder.

Water uit de wel

Dit deel van de Hollemaarsedijk was tot het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw niet aangesloten op elektriciteit en waterleiding. Voor verlichting gebruikten we butagas, met slechts een paar lichtpunten in het huis en de stal, waar dan een gaslamp met een kousje hing. Koken ging ook op butagas en petroleumstellen. Water kwam uit de regenbak. Het regenwater ging via het dak en de dakgoten door een zinkput met grind naar de regenbak. Die zinkput was een betonnen bak, ingegraven in de grond naast het huis. Het water werd hier met een aker, een emmer aan een stuk touw, uitgehaald. Voor de koeien werd grondwater opgepompt uit een wel. De pomp stond op de ‘goot’ en via een zinken buis liep dat dan naar de drinkgoot vóór de koeien. Verwarming was er alléén in de woonkamer door middel van een kolenkachel en later oliestook. De ‘goot’ was eigenlijk de overgang van het woongedeelte naar de stal. Dit was tevens de keuken en er werd de was gedaan. Het leven kende weinig luxe maar wij waren geen uitzondering. Bij de meeste mensen in ‘de polder’ was het precies zo.

Mijn Opa, geboren 1885 Oma geboren 1890

Mijn opa, geboren 1885 en mijn oma geboren 1890.

Op Zwartewaal

Wij waren met drie kinderen, mijn broer was bijna 4 jaar ouder en mijn zusje ruim 1 jaar. De Hollemaarsedijk behoorde in die tijd tot de gemeente Heenvliet. De Holle Mare was de grens tussen Heenvliet en Zwartewaal. Bij latere herindelingen is dat veranderd. De kinderen uit dit deel van de polder gingen naar verschillende scholen. Sommigen naar Heenvliet, anderen naar Vierpolders, al naar gelang de voorkeur van de ouders. Maar wij gingen op Zwartewaal naar school. Dat was het minst ver. We liepen of fietsten en gingen tussen de middag thuis eten. Behalve als het slecht weer was. Dan bleven we wel eens over. Over de Hollemaarsedijk heb ik dus ontelbare malen gelopen en gefietst. Als de Holle Mare dicht gevroren was, konden we over het ijs. Dat was de kortste weg maar dat gebeurde niet vaak. Vaak bleven we na schooltijd wat op het dorp om met andere kinderen te spelen.

Meester Boot

Op 1 februari 1953 zijn we gespaard gebleven voor de watersnood. Het water kwam niet verder dan het Kanaal door Voorne. Wel is er toen een boerenschuur omgewaaid, recht tegenover ons aan de Wouddijk. Later kwamen er kinderen van de school in Heenvliet, die onder water stond, bij ons op Zwartewaal naar school. Dus dat was een beetje inschikken. We hadden slechts twee lokalen. De eerste, tweede en derde klas zaten in één lokaal met Mevrouw Boers. De vierde, vijfde zesde, zevende en achtste klassen zaten in een ander lokaal bij Meester Boot. Na de lagere school gingen de meeste kinderen in Den Briel naar school. Een enkeling naar de HBS, sommigen naar de MULO en verder naar de ambachtschool, de huishoudschool en de landbouwschool.

Wormen uit eigen tuin

De Holle Mare, of de Hollemaar zoals wij hem noemden, werd door ons nog niet beschouwd als een uniek natuurgebied. Een paar honderd meter ten oosten van ons huis was ‘de sluis’, een doorgang onder de dijk tussen de Hollemaar en een watering aan de andere kant van de dijk. Bij een ruilverkaveling is deze watering verdwenen. Hier gingen we vissen, met eenvoudige, zelf gefabriceerde hengeltjes en wormen uit eigen tuin. Hiermee vingen we ook nog wel eens wat, voorntjes en bliek, meestal ondermaats. Die gingen toen nog wel mee naar huis en in de koekenpan. Op sommige plaatsen, een paar honderd meter ten westen van de Groene Kruisweg en op Zwartewaal bij het watergemaal, konden we zwemmen. Maar meestal zwommen we in het Kanaal door Voorne bij de ‘trambrug’ of in de Brielse Maas bij Zwartewaal. In wat strengere winters vroor de Hollemaar dicht en gingen we er schaatsen. Via de Hollemaar naar Zwartewaal, onder de Groene Kruisweg door en dan naar de haven van Zwartewaal waar het altijd heel gezellig was. Ook speelden we vaak in ‘het bosje’, een groepje bomen tussen het riet, schuin tegenover ons huis. Hier bouwden we vaak een hut. Materieel gezien was onze jeugd niet te vergelijken met die van onze kleinkinderen. Maar ik geloof niet dat wij daarom ongelukkiger waren!

clip_image002

De boerderij, het huis ernaast en de Holle Mare, de plaats waar de ‘sluis’ was en het 'bosje' aan het water zijn op deze opname goed te zien.

Kees Gilvert (vroeger Kees Geilvoet) woont al jaren niet meer op Voorne. Zijn huidige woonplaats is Geulle, Limburg. De boerderij, nu Hollemaarsedijk 10, is sinds het begin van de negentiende  eeuw bijna onafgebroken in bezit geweest van en bewoond door leden van de familie Geilvoet. De geschiedenis van deze familie wordt uitgebreid beschreven in het boek ‘500 jaar familiegeschiedenis Geelvoet-Geijlvoet-Geilvoet’, samengesteld door Philippus Geilvoet. In dit boek wordt uitgebreid ingegaan op de komst van de familie naar Voorne-Putten en hun leven op het eiland door de eeuwen heen.

Kees

Kees als jongen op de Lagere School.

1 reactie op “De Holle Mare

  1. Dag Kees, graag wil ik met bronvermelding deze herinnering gebruiken voor informatie over de Holle Mare voor Stichting het Zuid-Hollands Landschap. Mag dat? Vriendelijk dank,
    Art de Vos

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>